Een ontruimingsplan beschrijft wat er gebeurt als een gebouw bij alarm leeg moet: wie het alarm geeft, wie welk deel naloopt, welke vluchtroutes er zijn, waar de verzamelplaats is en welke taken BHV'ers en ploegleiders hebben, meestal met plattegronden per verdieping. Volgens het Arboportaal is een ontruimingsplan in elk geval verplicht als er een brandmeldcentrale in het gebouw is. NEN 8112 is de gangbare richtlijn voor de opbouw.
Bijgewerkt op 7 oktober 2026Een ontruimingsplan is het document dat iedereen hoopt nooit te gebruiken en dat toch binnen tien seconden duidelijk moet zijn als het alarm afgaat. Het vertaalt de BHV-organisatie naar concrete handelingen in uw eigen pand: deze trap, deze nooduitgang, dat grasveld aan de achterkant. Een goed plan is daarom specifiek voor één gebouw. Een algemeen sjabloon dat in elk pand zou kunnen hangen, helpt bij alarm niemand.
Op deze pagina leest u wanneer een ontruimingsplan verplicht is, wat erin moet staan, hoe u de plattegronden en vluchtroutes vastlegt, hoe u rekening houdt met mensen die niet zelfstandig naar buiten kunnen en hoe u het plan test. Want pas bij een oefening blijkt of de route die op papier logisch is, in het echt ook werkt.
De Arbowet vraagt van elke werkgever doeltreffende maatregelen voor de evacuatie van werknemers en andere aanwezigen, en BHV'ers die kunnen alarmeren en evacueren. Daaruit volgt dat u moet hebben vastgelegd hoe een ontruiming verloopt. Volgens het Arboportaal is een ontruimingsplan in elk geval verplicht als er een brandmeldcentrale in het gebouw aanwezig is. Dat is in veel kantoren, scholen, zorglocaties en bedrijfshallen het geval.
Ook waar het niet strikt verplicht is, is een ontruimingsplan de logische manier om aan de evacuatietaak te voldoen. Zonder plan moet elke BHV'er bij alarm zelf bedenken wat hij doet, en dat leidt tot verdiepingen die twee keer worden nagelopen en een berging die wordt vergeten. Een kort en duidelijk plan voorkomt dat, ook in een klein bedrijf met één verdieping.
De kern van elk ontruimingsplan is de taakverdeling bij alarm. Wie geeft het alarm, wie alarmeert de hulpdiensten, welke BHV'er loopt welke verdieping of welk gebouwdeel na, wie neemt de leiding als ploegleider, wie vangt de brandweer op bij de ingang? Daarnaast beschrijft het plan de alarmsignalen, de vluchtroutes, de verzamelplaats en hoe u daar vaststelt of iedereen buiten is.
Een goed plan bevat ook gegevens die bij aankomst van de hulpdiensten van belang zijn: de plek van de brandmeldcentrale, de hoofdafsluiters van gas, water en elektra, opslag van gevaarlijke stoffen en ruimtes waar mensen kunnen achterblijven. En het bevat instructies voor alle aanwezigen, niet alleen voor BHV'ers: wat doet een medewerker, een bezoeker of een schoonmaker als hij het alarm hoort?
Wilt u het meteen goed regelen? Stel uw BHV-training op locatie samen.
De meeste ontruimingsplannen werken met plattegronden per verdieping. Daarop staan de vluchtroutes, nooduitgangen, trappenhuizen, blusmiddelen, de AED, de handmelders en de verzamelplaats. Een vluchtrouteplattegrond hangt meestal ook zichtbaar in het pand, met een markering waar de lezer staat. Houd de plattegronden eenvoudig: wie geschrokken is, leest geen legenda van twintig symbolen.
Leg altijd een tweede route vast. Een trappenhuis kan vol rook staan, een nooduitgang kan door een pallet zijn geblokkeerd. Kies een verzamelplaats op veilige afstand van het gebouw, waar de hulpdiensten er geen last van hebben, en een reserveplek voor als de eerste niet bereikbaar is. Controleer bij elke verbouwing of herinrichting of de plattegronden nog kloppen.
Niet iedereen kan bij alarm zelfstandig de trap af. Denk aan collega's met een beperking, bezoekers in een rolstoel, cliënten in een zorginstelling, kinderen in de opvang of leerlingen in het speciaal onderwijs. Het ontruimingsplan beschrijft voor hen apart wie helpt en hoe. In de zorg en de kinderopvang is horizontaal ontruimen gebruikelijk: eerst naar een ander brandcompartiment op dezelfde verdieping, daarna zo nodig verder.
Dit vraagt meer BHV'ers per dienst, ook 's nachts en in het weekend, en het vraagt oefenen. Een plan voor horizontaal ontruimen dat nooit met bedden en rolstoelen is geoefend, is een aanname. Neem deze scenario's daarom mee in de oefening, zodat de BHV'ers weten hoeveel tijd het in werkelijkheid kost en hoeveel handen er nodig zijn.
Voor de opbouw van een ontruimingsplan is NEN 8112 de gangbare Nederlandse richtlijn. Volgens NEN bevat die norm onder meer een stappenplan, checklists en een indeling voor het ontruimingsplan. Het is een richtlijn en geen wet, maar wie zijn plan volgens die structuur opbouwt, heeft een herkenbaar document voor BHV'ers en hulpdiensten. Het ontruimingsplan hoort bovendien als bijlage bij uw BHV-plan.
Voor u betekent dit: een plan op papier is pas af als het is geoefend. Bij een ontruimingsoefening met evaluatie neemt onze instructeur uw plan vooraf met u door, kijkt mee tijdens de oefening in uw eigen pand en bespreekt daarna wat werkte en wat beter kan. Zo kunt u het plan direct aanpassen. Een oefening kost vanaf € 645 per pand, excl. btw.
Volgens het Arboportaal is een ontruimingsplan in elk geval verplicht als er een brandmeldcentrale in het gebouw is. Daarnaast vraagt de Arbowet van elke werkgever doeltreffende maatregelen voor de evacuatie van werknemers en andere aanwezigen. Een ontruimingsplan is de gebruikelijke manier om dat vast te leggen, ook in kleinere panden.
Het BHV-plan beschrijft de organisatie: hoeveel BHV'ers, wie, welke opleiding en welke afspraken. Het ontruimingsplan is operationeel en beschrijft wat er bij alarm gebeurt: taken, vluchtroutes, verzamelplaats en plattegronden. Het ontruimingsplan is vaak een bijlage bij het BHV-plan.
Begin met een plattegrond per verdieping en markeer vluchtroutes, nooduitgangen, blusmiddelen en de verzamelplaats. Leg daarna vast wie het alarm geeft, wie welk deel naloopt en wie de hulpdiensten opvangt. NEN 8112 geeft een gangbare indeling. Test het plan met een ontruimingsoefening en pas het aan op basis van de evaluatie.
De wet noemt geen vaste frequentie. Minstens één keer per jaar oefenen is gangbaar en verstandig. In de veelgestelde vragen over BHV van de Stichting van de Arbeid, die op het Arboportaal staan, wordt dat ook als vuistregel van de inspectie genoemd. Na een verbouwing of nieuwe indeling is een extra oefening zinvol.
Kies de training en de groep, zie direct de vaste prijs en bestel online. Wij plannen de datum met u.
Training bestellenKies de training, zie direct de vaste prijs per groep en bestel online. Wij plannen de datum met u en komen op locatie.
Training bestellen